Από τον Σχεδιασμό Έρευνας στις Επιστήμες Υγείας στην Επιστημονική Δημοσίευση

Απαιτούμενα τυπικά προσόντα και όροι συμμετοχής

Δικαίωμα συμμετοχής έχουν:

• Πτυχιούχοι επιστημών υγείας (Φυσικοθεραπεία, Ιατρική, Νοσηλευτική ή συναφή πεδία)

• Μεταπτυχιακοί φοιτητές και υποψήφιοι διδάκτορες

• Προπτυχιακοί φοιτητές ανώτερων εξαμήνων

Συνιστάται βασική γνώση αγγλικής γλώσσας και βασική εξοικείωση με επιστημονική βιβλιογραφία.

Σκοπός του προγράμματος

Σκοπός του προγράμματος είναι η ανάπτυξη ολοκληρωμένων δεξιοτήτων σχεδιασμού, συγγραφής και δημοσίευσης επιστημονικών εργασιών στον χώρο των επιστημών υγείας, με έμφαση στη φυσικοθεραπεία και την αποκατάσταση. Το πρόγραμμα στοχεύει στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ θεωρητικής εκπαίδευσης και πραγματικής ερευνητικής πρακτικής, παρέχοντας στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να σχεδιάζουν, να αναπτύσσουν και να συγγράφουν επιστημονικά άρθρα σύμφωνα με διεθνή πρότυπα (IMRAD, CONSORT, PRISMA). Μέσα από εφαρμοσμένη εκπαίδευση και καθοδήγηση, οι συμμετέχοντες θα εξοικειωθούν με όλες τις φάσεις της ερευνητικής διαδικασίας, από τη διατύπωση ερευνητικού ερωτήματος έως την υποβολή άρθρου σε επιστημονικό περιοδικό. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εφαρμοσμένη διάσταση της εκπαίδευσης, καθώς οι συμμετέχοντες θα αναπτύσσουν σταδιακά το δικό τους επιστημονικό άρθρο, με στόχο την προετοιμασία του για υποβολή σε διεθνές επιστημονικό περιοδικό.

Εκπαιδευτικοί στόχοι

Οι εκπαιδευτικοί στόχοι του προγράμματος διακρίνονται σε γνωστικούς, ψυχοκινητικούς και συμπεριφορικούς στόχους και αφορούν την κατανόηση των βασικών αρχών της ερευνητικής μεθοδολογίας, της επιστημονικής συγγραφής και της διαδικασίας δημοσίευσης επιστημονικών άρθρων στις επιστήμες υγείας.

Γνωστικές δεξιότητες
Με την ολοκλήρωση του προγράμματος οι συμμετέχοντες θα είναι σε θέση να:

• κατανοούν τις βασικές αρχές της κλινικής έρευνας και της τεκμηριωμένης πρακτικής,
• διακρίνουν τους βασικούς τύπους επιστημονικών μελετών,
• περιγράφουν τα κύρια στάδια σχεδιασμού, υλοποίησης και συγγραφής μιας επιστημονικής μελέτης,
• εφαρμόζουν βασικές αρχές αναζήτησης, επιλογής και κριτικής αξιολόγησης της βιβλιογραφίας,
• αναγνωρίζουν τη δομή και τις προδιαγραφές ενός επιστημονικού άρθρου σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα,
• κατανοούν τις βασικές αρχές δεοντολογίας, ακαδημαϊκής ακεραιότητας και αποφυγής λογοκλοπής,
• περιγράφουν τη διαδικασία υποβολής, αξιολόγησης και δημοσίευσης επιστημονικού άρθρου.

Ψυχοκινητικές δεξιότητες
Με την ολοκλήρωση του προγράμματος οι συμμετέχοντες θα είναι σε θέση να:

• διατυπώνουν σαφή και τεκμηριωμένα ερευνητικά ερωτήματα,
• πραγματοποιούν στοχευμένη αναζήτηση βιβλιογραφίας σε διεθνείς βάσεις δεδομένων,
• χρησιμοποιούν εργαλεία διαχείρισης βιβλιογραφίας για την οργάνωση πηγών και βιβλιογραφικών αναφορών,
• οργανώνουν βασικό ερευνητικό πρωτόκολλο ανάλογα με τον τύπο της μελέτης,
• συγγράφουν επιμέρους ενότητες επιστημονικού άρθρου,
• παρουσιάζουν αποτελέσματα με επιστημονικά ορθό τρόπο μέσω πινάκων, σχημάτων και γραπτής ανάλυσης,
• προσαρμόζουν το επιστημονικό κείμενο στις απαιτήσεις διαφορετικών επιστημονικών περιοδικών,
• συντάσσουν και αναθεωρούν επιστημονικό άρθρο με στόχο την προετοιμασία του για δημοσίευση.

Συμπεριφορές
Με την ολοκλήρωση του προγράμματος οι συμμετέχοντες θα είναι σε θέση να:

• αναγνωρίζουν τη σημασία της τεκμηριωμένης και δεοντολογικά ορθής επιστημονικής συγγραφής,
• αναπτύσσουν κριτική και συστηματική προσέγγιση απέναντι στη βιβλιογραφία και στα ερευνητικά δεδομένα,
• υιοθετούν υπεύθυνη ακαδημαϊκή στάση ως προς τη χρήση πηγών, τη συγγραφή και τη δημοσίευση επιστημονικού έργου,
• επιδεικνύουν συνέπεια και επιστημονική πειθαρχία κατά την ανάπτυξη ερευνητικών κειμένων,
• συνεργάζονται αποτελεσματικά με επιβλέποντες, συν-συγγραφείς και ερευνητικές ομάδες,
• επιδιώκουν τη συνεχή βελτίωση των δεξιοτήτων τους στην επιστημονική συγγραφή και δημοσίευση.

Στοιχεία επικοινωνίας

Τμήμα Φυσικοθεραπείας
Σχολή Επιστημών Υγείας
Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος
Επιστημονικός Υπεύθυνος Προγράμματος:
Λύτρας Δημήτριος
Επίκουρος Καθηγητής Φυσικοθεραπείας
Email επικοινωνίας: lytrasdim@ihu.gr

Διδάσκοντες

Οι εκπαιδευτές του προγράμματος θα είναι μέλη Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) και υποψήφιοι διδάκτορες του Τμήματος Φυσικοθεραπείας, με εξειδίκευση στον σχεδιασμό ερευνητικών μελετών, την επιστημονική συγγραφή και τη δημοσίευση επιστημονικών εργασιών στις επιστήμες υγείας.

Συγκεκριμένα οι διδάσκοντες του προγράμματος θα είναι:

Λύτρας Δημήτριος

Επίκουρος Καθηγητής Φυσικοθεραπείας, Επιστημονικός Υπεύθυνος του προγράμματος

Ο Δημήτριος Λύτρας είναι Επίκουρος Καθηγητής στο Τμήμα Φυσικοθεραπείας του ΔΙ.ΠΑ.Ε., Διδάκτορας του ΑΠΘ και μεταδιδακτορικός ερευνητής με υποτροφία ΙΚΥ. Διαθέτει ερευνητικό και συγγραφικό έργο στις Επιστήμες Υγείας, με δημοσιεύσεις σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και εμπειρία στη συγγραφή, υποβολή και διαχείριση επιστημονικών άρθρων. Συμβάλλει στο πρόγραμμα σε θέματα σχεδιασμού έρευνας, συγγραφής επιστημονικής εργασίας και διαδικασίας δημοσίευσης.

Φακοντής Χρίστος

Φυσικοθεραπευτής, MSc, Υποψήφιος Διδάκτορας

Ο Χρίστος Φακοντής είναι φυσικοθεραπευτής και Υποψήφιος Διδάκτορας στο Τμήμα Φυσικοθεραπείας του ΔΙ.ΠΑ.Ε. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου του ΑΠΘ στη Στατιστική Υγείας και Ανάλυση Δεδομένων. Έχει ενεργό ερευνητικό και ακαδημαϊκό ενδιαφέρον στις Επιστήμες Υγείας και συμμετέχει σε ερευνητικές και συγγραφικές δραστηριότητες. Συμβάλλει στο πρόγραμμα σε θέματα βιβλιογραφικής αναζήτησης, οργάνωσης επιστημονικού υλικού, ανάλυσης δεδομένων, δομής ερευνητικής εργασίας και προετοιμασίας άρθρου προς δημοσίευση.

Διδακτικές ενότητες και διάρκεια αυτών

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην κλινική έρευνα (Θεωρία) – 12 ώρες

Ενότητα 2: Αναζήτηση και διαχείριση βιβλιογραφίας (Θεωρία/Πρακτική) – 20 ώρες

Ενότητα 3: Σχεδιασμός μελέτης (Θεωρία) – 18 ώρες

Ενότητα 4: Επιστημονική συγγραφή (Θεωρία/Πρακτική) – 24 ώρες

Ενότητα 5: Εξειδικευμένες κατηγορίες άρθρων (Θεωρία) – 16 ώρες

Ενότητα 6: Δημοσίευση και διαδικασία peer review (Θεωρία) – 15 ώρες

Ενότητα 7: Writing Lab – Ανάπτυξη επιστημονικού άρθρου (Πρακτική) – 35 ώρες

Αναλυτική παρουσίαση διδακτικών ενοτήτων

Ενότητα 1: Εισαγωγή στην κλινική έρευνα (Θεωρία) – 12 ώρες

Περιγραφή
Η ενότητα εισάγει τους συμμετέχοντες στις βασικές αρχές της κλινικής έρευνας και στη σημασία της τεκμηριωμένης πρακτικής στις επιστήμες υγείας. Παρουσιάζεται ο ρόλος της επιστημονικής έρευνας στη λήψη κλινικών αποφάσεων και η σύνδεση μεταξύ θεωρίας και εφαρμογής στην κλινική πράξη.

Υποενότητες
• Βασικές έννοιες επιστημονικής έρευνας
• Τεκμηριωμένη πρακτική (Evidence-Based Practice)
• Διατύπωση ερευνητικού ερωτήματος (PICO)
• Τύποι ερευνητικών μελετών
• Σχέση έρευνας και κλινικής πρακτικής

Μαθησιακά αποτελέσματα
Με την ολοκλήρωση της ενότητας οι συμμετέχοντες θα είναι σε θέση να:
• κατανοούν τη σημασία της κλινικής έρευνας στις επιστήμες υγείας
• διακρίνουν βασικούς τύπους μελετών
• διατυπώνουν απλά ερευνητικά ερωτήματα
• αναγνωρίζουν τη σύνδεση μεταξύ έρευνας και κλινικής πράξης

Ενότητα 2: Αναζήτηση και διαχείριση βιβλιογραφίας (Θεωρία/Πρακτική) – 20 ώρες

Περιγραφή
Η ενότητα επικεντρώνεται στην ανάπτυξη δεξιοτήτων αναζήτησης, αξιολόγησης και οργάνωσης επιστημονικής βιβλιογραφίας. Οι συμμετέχοντες εκπαιδεύονται στη χρήση διεθνών βάσεων δεδομένων και εργαλείων διαχείρισης βιβλιογραφίας, με έμφαση στην εφαρμοσμένη αναζήτηση βιβλιογραφίας σε πραγματικά ερευνητικά ερωτήματα.

Υποενότητες
• Εισαγωγή στις επιστημονικές βάσεις δεδομένων
• Στρατηγικές αναζήτησης
• Κριτήρια επιλογής και αξιολόγησης άρθρων
• Βασικές αρχές συστηματικής ανασκόπησης
• Διαχείριση βιβλιογραφίας και citation styles
• Οργάνωση επιστημονικών πηγών
• Πρακτική εφαρμογή αναζήτησης βιβλιογραφίας σε πραγματικά ερευνητικά ερωτήματα

Μαθησιακά αποτελέσματα
Με την ολοκλήρωση της ενότητας οι συμμετέχοντες θα είναι σε θέση να:
• πραγματοποιούν στοχευμένη αναζήτηση βιβλιογραφίας
• αξιολογούν την ποιότητα άρθρων
• οργανώνουν βιβλιογραφικές πηγές
• χρησιμοποιούν εργαλεία διαχείρισης βιβλιογραφίας
• εφαρμόζουν βασικές αρχές συστηματικής ανασκόπησης

Ενότητα 3: Σχεδιασμός μελέτης (Θεωρία) – 18 ώρες

Περιγραφή
Η ενότητα παρουσιάζει τις βασικές αρχές σχεδιασμού ερευνητικών μελετών στις επιστήμες υγείας, με έμφαση στην επιλογή κατάλληλου τύπου μελέτης και στην ανάπτυξη ερευνητικού πρωτοκόλλου.

Υποενότητες
• Τύποι ερευνητικών σχεδίων
• Μεταβλητές και εκβάσεις
• Δειγματοληψία και μέγεθος δείγματος
• Τυχαιοποίηση και μεροληψία
• Εγκυρότητα και αξιοπιστία
• Ηθική στην έρευνα

Μαθησιακά αποτελέσματα
Με την ολοκλήρωση της ενότητας οι συμμετέχοντες θα είναι σε θέση να:
• επιλέγουν κατάλληλο σχεδιασμό μελέτης
• κατανοούν βασικές αρχές μεθοδολογίας
• αναγνωρίζουν παράγοντες μεροληψίας
• διαμορφώνουν βασικό ερευνητικό πρωτόκολλο

Ενότητα 4: Επιστημονική συγγραφή (Θεωρία/Πρακτική) – 24 ώρες

Περιγραφή
Η ενότητα αναλύει τη δομή και τις αρχές συγγραφής επιστημονικών άρθρων σύμφωνα με διεθνή πρότυπα, με έμφαση στη σαφήνεια και στη λογική ανάπτυξη του επιστημονικού κειμένου. Περιλαμβάνονται εφαρμοστικές ασκήσεις συγγραφής και καθοδηγούμενες δραστηριότητες ανάπτυξης επιστημονικού κειμένου.

Υποενότητες
• Δομή άρθρου (IMRAD)
• Συγγραφή εισαγωγής
• Συγγραφή μεθοδολογίας
• Παρουσίαση αποτελεσμάτων
• Συζήτηση και ερμηνεία ευρημάτων
• Abstract και keywords
• Συνήθη λάθη στη συγγραφή
• Εφαρμοστικές ασκήσεις συγγραφής επιστημονικού κειμένου

Μαθησιακά αποτελέσματα
Με την ολοκλήρωση της ενότητας οι συμμετέχοντες θα είναι σε θέση να:
• κατανοούν τη δομή επιστημονικού άρθρου
• συγγράφουν βασικές ενότητες άρθρου
• οργανώνουν επιστημονικό κείμενο
• αποφεύγουν συχνά λάθη συγγραφής

Ενότητα 5: Εξειδικευμένες κατηγορίες άρθρων (Θεωρία) – 16 ώρες

Περιγραφή
Η ενότητα εστιάζει στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά διαφορετικών τύπων επιστημονικών άρθρων και στις απαιτήσεις σχεδιασμού και συγγραφής τους.

Υποενότητες
• Κλινικές μελέτες και CONSORT
• Παρατηρητικές μελέτες
• Συστηματικές ανασκοπήσεις και PRISMA
• Μελέτες περίπτωσης
• Επιλογή κατάλληλου τύπου άρθρου

Μαθησιακά αποτελέσματα
Με την ολοκλήρωση της ενότητας οι συμμετέχοντες θα είναι σε θέση να:
• διακρίνουν διαφορετικούς τύπους άρθρων
• κατανοούν τις απαιτήσεις κάθε τύπου μελέτης
• επιλέγουν κατάλληλο τύπο άρθρου

Ενότητα 6: Δημοσίευση και διαδικασία peer review (Θεωρία) – 15 ώρες

Περιγραφή
Η ενότητα παρουσιάζει τη διαδικασία υποβολής επιστημονικού άρθρου και τη λειτουργία του συστήματος αξιολόγησης (peer review), με έμφαση στις στρατηγικές επιλογής περιοδικού, στη δεοντολογία των δημοσιεύσεων και στη διαδικασία επικοινωνίας με τα επιστημονικά περιοδικά.

Υποενότητες
• Επιλογή επιστημονικού περιοδικού
• Δείκτες ποιότητας
• Διαδικασία υποβολής άρθρου
• Cover letter
• Peer review
• Αντιμετώπιση σχολίων κριτών
• Predatory journals
• Publication ethics και open access
• Στρατηγικές επιλογής περιοδικού και publication planning

Μαθησιακά αποτελέσματα
Με την ολοκλήρωση της ενότητας οι συμμετέχοντες θα είναι σε θέση να:
• επιλέγουν κατάλληλο περιοδικό
• κατανοούν τη διαδικασία υποβολής
• ανταποκρίνονται σε σχόλια κριτών
• αναγνωρίζουν αξιόπιστα περιοδικά

Ενότητα 7: Writing Lab – Ανάπτυξη επιστημονικού άρθρου (Πρακτική) – 35 ώρες

Περιγραφή
Η ενότητα αποτελεί τον βασικό εφαρμοστικό άξονα του προγράμματος, όπου οι συμμετέχοντες αναπτύσσουν το δικό τους επιστημονικό άρθρο μέσω καθοδηγούμενης εφαρμοστικής διαδικασίας, με συστηματική ανατροφοδότηση και σταδιακή αναθεώρηση του κειμένου.

Το Writing Lab λειτουργεί ως εφαρμοστική ενότητα σύνθεσης, στην οποία αξιοποιούνται οι γνώσεις και δεξιότητες των προηγούμενων ενοτήτων για την ανάπτυξη, αναθεώρηση και τελική διαμόρφωση επιστημονικού άρθρου.

Υποενότητες
• Ανάπτυξη ερευνητικής ιδέας
• Σύνταξη δομής άρθρου
• Συγγραφή επιμέρους ενοτήτων
• Guided writing workshops
• Ανατροφοδότηση και διορθώσεις
• Αναθεώρηση και βελτίωση κειμένου
• Τελική διαμόρφωση άρθρου

Μαθησιακά αποτελέσματα
Με την ολοκλήρωση της ενότητας οι συμμετέχοντες θα είναι σε θέση να:
• αναπτύσσουν ολοκληρωμένο επιστημονικό άρθρο
• εφαρμόζουν στην πράξη τις αρχές επιστημονικής συγγραφής
• βελτιώνουν το επιστημονικό τους κείμενο μέσω ανατροφοδότησης
• προετοιμάζουν άρθρο για υποβολή προς δημοσίευση

Το πρόγραμμα διαφοροποιείται από αντίστοιχες εκπαιδευτικές δράσεις, καθώς συνδυάζει θεωρητική κατάρτιση με εφαρμοσμένη καθοδήγηση, οδηγώντας τους συμμετέχοντες στη δημιουργία ολοκληρωμένου επιστημονικού άρθρου.