Νευροαναπτυξιακές Διαταραχές: Διατροφικές και Συμπεριφορικές Παρεμβάσεις

Απαιτούμενα τυπικά προσόντα και όροι συμμετοχής

• Ελάχιστο απαιτούμενο: πτυχίο ή ενεργή φοίτηση σε σχολές ψυχολογίας, διατροφής/διαιτολογίας, ιατρικής, παιδαγωγικών ή συναφών ειδικοτήτων.
• Για φοιτητές: απαραίτητη η ολοκλήρωση τουλάχιστον του 2ου έτους σπουδών.
• Καλή γνώση ελληνικής γλώσσας (διδασκαλία και υλικό στην ελληνική).
• Δεν απαιτούνται προηγούμενες κλινικές δεξιότητες, ωστόσο συστήνεται βασική εξοικείωση με όρους ψυχοπαθολογίας και διατροφικής επιστήμης.

Σκοπός του προγράμματος

Σκοπός του προγράμματος είναι η εκπαίδευση των συμμετεχόντων στη σημασία και τον ρόλο της διατροφής και του τρόπου ζωής στην πρόληψη, διαχείριση και υποστήριξη παιδιών με νευροαναπτυξιακές διαταραχές (όπως Αυτισμός και ΔΕΠΥ), με έμφαση στις σύγχρονες επιστημονικές προσεγγίσεις και στη διεπιστημονική συνεργασία.

Εκπαιδευτικοί στόχοι

• Γνωστικές δεξιότητες
  • Κατανόηση της φυσιολογίας του νευρικού συστήματος κατά την παιδική ηλικία.
  • Εξοικείωση με τους νευροβιολογικούς μηχανισμούς που συνδέουν διατροφή και νευροανάπτυξη.
  • Γνώση επιστημονικά τεκμηριωμένων διατροφικών και lifestyle παρεμβάσεων.
    • Ικανότητα ανάλυσης κλινικών παραδειγμάτων.
    • Εφαρμογή εργαλείων αξιολόγησης (π.χ. ερωτηματολόγια, case vignettes).
• Συμπεριφορές
  • Ανάπτυξη κριτικής σκέψης σε σχέση με την επιστημονική βιβλιογραφία.
  • Υιοθέτηση διεπιστημονικής προσέγγισης.
  • Δέσμευση σε πρακτικές που στηρίζονται σε evidence–based protocols.

Στοιχεία επικοινωνίας

ΑΙΜΙΛΙΑ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ

vassilopoulouemilia@ihu.gr

Διδάσκοντες

Δρ Αιμιλία Βασιλοπούλου

Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Διαιτολογίας & Διατροφής – Κλινική Διαιτολόγος & Ψυχολόγος

Η Δρ Βασιλοπούλου ειδικεύεται στη διατροφή και νευροανάπτυξη κατά την παιδική ηλικία, διερευνώντας τους νευροβιολογικούς μηχανισμούς που συνδέουν τη διατροφή με τη συμπεριφορική και γνωστική εξέλιξη των παιδιών. Με ερευνητικό έργο σε νευροαναπτυξιακά νοσήματα, ενσωματώνει evidence-based διατροφικές και lifestyle παρεμβάσεις για βελτίωση της λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής.
Συμβολή στο πρόγραμμα:
• Νευροφυσιολογία & ανάπτυξη εγκέφαλου παιδιού
• Διατροφικές παρεμβάσεις για γνωστική & συμπεριφορική ενίσχυση
• Εργαλεία αξιολόγησης & κλινικά παραδείγματα

Δρ Δημήτρης Ευθυμίου

Ψυχίατρος – Ψυχοθεραπευτής

Με κλινική εμπειρία σε παιδιά & εφήβους, ο Δρ Ευθυμίου εξειδικεύεται στη διάγνωση και ολιστική διαχείριση νευροαναπτυξιακών δυσκολιών (π.χ. ΔΕΠΥ, αυτισμός). Ενσωματώνει ψυχοθεραπευτικά μοντέλα και παρεμβάσεις τρόπου ζωής με βάση την επιστημονική τεκμηρίωση, στοχεύοντας στη βελτίωση συμπεριφοράς, προσοχής και συναισθηματικής ρύθμισης.
Συμβολή στο πρόγραμμα:
• Νευροβιολογικοί μηχανισμοί συμπεριφοράς στην ανάπτυξη
• Case vignettes διαχείρισης παιδιών με ΔΕΠΥ & άγχος
• Διεπιστημονική συνεργασία σε παιδιατρικό πλαίσιο

Δρ Αναστάσιος Παπαλαζάρου

Διαιτολόγος – Διατροφολόγος

Εξειδίκευση στη διατροφική υποστήριξη παιδιών με νευροαναπτυξιακά χαρακτηριστικά και προβλήματα συμπεριφοράς στο φαγητό. Χρησιμοποιεί πρωτόκολλα διατροφικής εκπαίδευσης οικογενειών και πρακτικές lifestyle παρεμβάσεις με στόχο βελτίωση υγείας & μαθησιακής λειτουργίας.
Συμβολή στο πρόγραμμα:
• Evidence-based διατροφικές παρεμβάσεις σε αναπτυξιακές δυσκολίες
• Εκπαίδευση οικογένειας & τροποποίηση περιβάλλοντος
• Εργαλεία αξιολόγησης & πρακτικές εφαρμογές

Διδακτικές ενότητες και διάρκεια αυτών

Το πρόγραμμα αποτελείται από οκτώ διδακτικές ενότητες που καλύπτουν σφαιρικά τη σχέση διατροφής, τρόπου ζωής και νευροαναπτυξιακών διαταραχών (ΝΑΔ):

Εισαγωγική Ενότητα: Παρουσιάζει το θεωρητικό πλαίσιο, τους ορισμούς και την επιδημιολογία των ΝΑΔ, καθώς και τη διεπιστημονική σημασία της σχέσης διατροφής και εγκεφάλου.

Ενότητα 1 – Φυσιολογία του Νευρικού Συστήματος: Αναλύει τη δομή και ανάπτυξη του εγκεφάλου στην παιδική ηλικία, με έμφαση στη νευροπλαστικότητα.

Ενότητα 2 – Ανάπτυξη Εγκεφάλου και Νευρωνικών Κυκλωμάτων: Εξηγεί τη διαδικασία σχηματισμού και ωρίμανσης των νευρωνικών συνδέσεων και πώς επηρεάζονται από εμπειρίες και διατροφή.

Ενότητα 3 – Εντερικό Μικροβίωμα και Νευροανάπτυξη: Παρουσιάζει τον άξονα εντέρου–εγκεφάλου και τον ρόλο του μικροβιώματος στη συμπεριφορά και τη γνωστική λειτουργία.

Ενότητα 4 – Παθοφυσιολογία ΝΑΔ: Εξετάζει τους νευροβιολογικούς μηχανισμούς ΔΕΠΥ και ΔΑΦ και τη σύνδεσή τους με διατροφικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Ενότητα 5 – Παρεμβάσεις για Πρόληψη: Αναδεικνύει τον ρόλο της διατροφής, του ύπνου, της άσκησης και του τρόπου ζωής στην πρόληψη των ΝΑΔ από την εγκυμοσύνη έως την παιδική ηλικία.

Ενότητα 6 – Παρεμβάσεις για Διαχείριση: Εστιάζει σε θεραπευτικές διατροφικές προσεγγίσεις και υποστηρικτικές πρακτικές για παιδιά με ΝΑΔ.

Ενότητα 7 – Διατροφή και Lifestyle σε Ενήλικες: Εξετάζει τη διατήρηση γνωστικής λειτουργίας και ποιότητας ζωής σε ενήλικες με ΝΑΔ μέσω διατροφής και ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων.

Επίλογος: Συνοψίζει τη σημασία της ολιστικής και διεπιστημονικής προσέγγισης στη νευροαναπτυξιακή υγεία.

Αναλυτική παρουσίαση διδακτικών ενοτήτων

Εισαγωγική Ενότητα

• Περιγραφή: Παρουσιάζει το θεωρητικό και επιστημονικό πλαίσιο του τόμου. Αναλύει βασικούς ορισμούς, την επιδημιολογία των ΝΑΔ, ιστορικές αναφορές στη σχέση διατροφής και εγκεφάλου, καθώς και τη διεπιστημονική σημασία του θέματος.
• Υποενότητες:
  1. Εισαγωγή στο αντικείμενο και σκοπός.
  2. Νευροαναπτυξιακές διαταραχές: ορισμοί, κριτήρια, αιτιολογία.
  3. Ιστορική επισκόπηση διατροφής και ΝΑΔ.
  4. Νευροφυσιολογικοί μηχανισμοί (νευροδιαβιβαστές, φλεγμονή, οξειδωτικό στρες).
  5. Κοινωνικοψυχολογικές διαστάσεις.
• Μαθησιακά αποτελέσματα: Ο εκπαιδευόμενος κατανοεί το θεωρητικό πλαίσιο, αναγνωρίζει τις βασικές έννοιες και αντιλαμβάνεται τη σημασία της διατροφής στη νευροαναπτυξιακή πορεία.

Ενότητα 1: Φυσιολογία του Νευρικού Συστήματος στην Παιδική Ηλικία

• Περιγραφή: Εξετάζει την ανάπτυξη του εγκεφάλου κατά την παιδική ηλικία, με έμφαση στη φαιά/λευκή ουσία, τη μυελίνωση και τη νευροπλαστικότητα.
• Υποενότητες:
  1. Ανατομία και βασική λειτουργία του ΚΝΣ.
  2. Στάδια ανάπτυξης του εγκεφάλου.
  3. Νευροπλαστικότητα στην παιδική ηλικία.
• Μαθησιακά αποτελέσματα: Οι συμμετέχοντες θα μπορούν να αναγνωρίζουν τα βασικά στάδια ανάπτυξης του εγκεφάλου και να τα συσχετίζουν με συμπεριφορικές και γνωστικές δεξιότητες.

Ενότητα 2: Ανάπτυξη Εγκεφάλου και Νευρωνικών Κυκλωμάτων

• Περιγραφή: Ανάλυση της ανάπτυξης των νευρωνικών κυκλωμάτων, synaptogenesis, pruning και κρίσιμα παράθυρα ανάπτυξης.
• Υποενότητες:
  1. Ανατομική και λειτουργική οργάνωση κυκλωμάτων.
  2. Διαδοχικά στάδια ανάπτυξης από βρεφική έως εφηβική ηλικία.
  3. Συναπτική κλάδευση και πλαστικότητα.
  4. Δυσλειτουργία κυκλωμάτων σε ΝΑΔ.
• Μαθησιακά αποτελέσματα: Ο εκπαιδευόμενος κατανοεί πώς οι εμπειρίες και η διατροφή επηρεάζουν την ανάπτυξη και τη λειτουργία των νευρωνικών κυκλωμάτων.

Ενότητα 3: Ρόλος του Εντερικού Μικροβιώματος στη Νευροανάπτυξη

• Περιγραφή: Εισαγωγή στον άξονα εντέρου–εγκεφάλου και στον ρόλο του μικροβιώματος στη νευροανάπτυξη.
• Υποενότητες:
  1. Δομή και λειτουργία άξονα εντέρου–εγκεφάλου.
  2. Σημασία πρώιμης διαμόρφωσης μικροβιώματος.
  3. SCFAs και νευροανάπτυξη.
  4. Επιρροές διατροφής, θηλασμού, αντιβιοτικών.
  5. Σχέση με ΝΑΔ και κλινικά δεδομένα.
• Μαθησιακά αποτελέσματα: Ο εκπαιδευόμενος εξηγεί πώς το μικροβίωμα επηρεάζει τον εγκέφαλο και τη συμπεριφορά, καθώς και τις δυνατότητες παρέμβασης.

Ενότητα 4: Παθοφυσιολογία Νευροαναπτυξιακών Διαταραχών (ΔΕΠΥ, ΔΑΦ)

• Περιγραφή: Εξετάζονται οι βιολογικοί και παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί πίσω από τις κύριες ΝΑΔ.
• Υποενότητες:
  1. Νευροδιαβιβαστές και διαταραχές.
  2. Φλεγμονή και νευροανοσολογία.
  3. Μικροβίωμα και γαστρεντερικά συμπτώματα.
• Μαθησιακά αποτελέσματα: Κατανόηση της αιτιοπαθογένειας ΔΕΠΥ και ΔΑΦ, και σύνδεση με διατροφικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Ενότητα 5: Διατροφικές και Lifestyle Παρεμβάσεις για Πρόληψη Νευροαναπτυξιακών Διαταραχών

• Περιγραφή: Εξετάζονται οι στρατηγικές πρόληψης μέσω διατροφής και lifestyle σε προγεννητική, βρεφική και παιδική ηλικία.
• Υποενότητες:
  1. Μεσογειακή διατροφή και νευροανάπτυξη.
  2. Διατροφή στην εγκυμοσύνη και θηλασμό.
  3. Συμπληρώματα και μικροθρεπτικά στην πρόληψη.
  4. Lifestyle παράγοντες (ύπνος, άσκηση, στρες).
• Μαθησιακά αποτελέσματα: Ικανότητα προτεινόμενων στρατηγικών πρόληψης με βάση τεκμηριωμένες πρακτικές.

Ενότητα 6: Διατροφικές και Lifestyle Παρεμβάσεις για Διαχείριση Νευροαναπτυξιακών Διαταραχών

• Περιγραφή: Εστιάζει σε θεραπευτικές/υποστηρικτικές παρεμβάσεις μέσω διατροφής.
• Υποενότητες:
  1. Ειδικά διαιτολόγια (GFCF, κετογονική, Feingold, SCD).
  2. Προβιοτικά, πρεβιοτικά και FMT.
  3. Διαχείριση επιλεκτικότητας στη σίτιση.
• Μαθησιακά αποτελέσματα: Ο εκπαιδευόμενος γνωρίζει τα βασικά είδη παρεμβάσεων, την αποτελεσματικότητα και τις ενδείξεις τους.

Ενότητα 7: Διατροφή και Lifestyle σε Ενήλικες με Νευροαναπτυξιακών Διαταραχών – Διεπιστημονική Διάσταση

• Περιγραφή: Σύνδεση διατροφής με γνωστική λειτουργία και ποιότητα ζωής ενηλίκων με ΝΑΔ.
• Υποενότητες:
  1. Τεκμηριωμένες διατροφικές παρεμβάσεις σε ενήλικες.
  2. Δεδομένα από διεθνείς και ελληνικές μελέτες.
  3. Συμμόρφωση και προκλήσεις (αισθητηριακές, συμπεριφορικές δυσκολίες).
  4. Στρατηγικές τρόπου ζωής (ύπνος, άσκηση, ενσυνειδητότητα, διαχείριση άγχους).
• Μαθησιακά αποτελέσματα: Ο εκπαιδευόμενος κατανοεί την προσαρμογή παρεμβάσεων για ενήλικες και αναγνωρίζει τη σημασία της διεπιστημονικής συνεργασίας.

Επίλογος

• Περιγραφή: Συνοψίζει τη σημασία της διατροφής, του ύπνου, της άσκησης και του τρόπου ζωής στη νευροανάπτυξη. Ενισχύει την έννοια της συνεχούς υποστήριξης σε παιδιά και ενήλικες με ΝΑΔ.
• Μαθησιακά αποτελέσματα: Ολοκληρωμένη κατανόηση της θεωρίας και πρακτικών εφαρμογών, ανάπτυξη διεπιστημονικής οπτικής.