Ψυχοθεραπευτικά μοντέλα στη διατροφική παρέμβαση

Απαιτούμενα τυπικά προσόντα και όροι συμμετοχής

• Πτυχίο ή ενεργή φοιτητική ιδιότητα σε κλάδους Ψυχολογίας, Διαιτολογίας/Διατροφολογίας, Ιατρικής, Ψυχιατρικής ή Ειδικής Αγωγής.
• Βασική γνώση αγγλικής επιστημονικής ορολογίας.
• Εξοικείωση με ηλεκτρονική πλατφόρμα ασύγχρονης εκπαίδευσης

Σκοπός του προγράμματος

Σκοπός του προγράμματος είναι η εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας και φοιτητών στη χρήση ψυχοθεραπευτικών εργαλείων και παρεμβάσεων που συνδέουν τη διατροφή με την ψυχική υγεία, ώστε να κατανοούν:

• τους μηχανισμούς ρύθμισης της πείνας/κορεσμού,
• την παθοφυσιολογία διατροφικών προβλημάτων,
• τις επιστημονικά τεκμηριωμένες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις (CBT, MI, Mindfulness, ACT, οικογενειακές παρεμβάσεις),
• να σχεδιάζουν ολοκληρωμένα ψυχοεκπαιδευτικά προγράμματα για άτομα με παχυσαρκία, διατροφικές διαταραχές ή προβλήματα εικόνας σώματος.

Εκπαιδευτικοί στόχοι

Οι συμμετέχοντες θα αναπτύξουν:

Γνωστικές δεξιότητες

• Κατανόηση φυσιολογίας πείνας/κορεσμού και ρόλου μικροβιώματος.
• Εμβάθυνση σε διατροφικές διαταραχές, παθοψυχολογία και συννοσηρότητα.
• Εξοικείωση με θεωρητικά μοντέλα αλλαγής συμπεριφοράς.
• Χρήση ψυχοθεραπευτικών τεχνικών (CBT, MI, Mindfulness).
• Σχεδιασμός ψυχοεκπαιδευτικών παρεμβάσεων με βήματα συνεδριών.
• Ενσωμάτωση εργαλείων αυτορρύθμισης και ενσυνειδητότητας.

Συμπεριφορές

• Ανάπτυξη κλινικής στάσης βασισμένης σε ενσυναίσθηση.
• Ενίσχυση συνεργατικότητας με διεπιστημονικές ομάδες.
• Διάκριση επιστημονικά τεκμηριωμένων από μη-τεκμηριωμένες πρακτικές.

Στοιχεία επικοινωνίας

Αιμιλία Βασιλοπούλου
vassilopoulouemilia@ihu.gr

Διδάσκοντες

Δρ Αιμιλία Βασιλοπούλου
Επίκουρη Καθηγήτρια Διαιτολογίας & Διατροφής, Κλινική Διαιτολόγος & Ψυχολόγος
Η Δρ Βασιλοπούλου συνδυάζει την επιστήμη της διατροφής με δομημένες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις, εκπαιδεύοντας επαγγελματίες στο πώς η τροφή επηρεάζει τη συμπεριφορά και την ψυχική υγεία. Εντάσσει τεκμηριωμένες ψυχοθεραπευτικές μεθόδους σε πληθυσμούς με παχυσαρκία ή προβλήματα εικόνας σώματος. Το ερευνητικό της έργο επικεντρώνεται στην Ανοσοδιατροφή και την Διατροφική Ψυχολογία.
Συμβάλλει στο πρόγραμμα με ενότητες όπως:
Νευροβιολογία πρόσληψης τροφής - ρύθμιση πείνας/κορεσμού
Ψυχοεκπαίδευση στη διατροφική συμπεριφορά
Ψυχοθεραπευτικά μοντέλα σε διατροφικές διαταραχές
Δρ Δημήτρης Ευθυμίου
Ψυχίατρος – Ψυχοθεραπευτής
Εξειδικεύεται στην κλινική αξιολόγηση και στη θεραπευτική διαχείριση συμπεριφορικών και διατροφικών δυσκολιών. 
Συμβάλλει στο πρόγραμμα με ενότητες όπως:
Νευροβιολογία πρόσληψης τροφής – ρύθμιση πείνας/κορεσμού
Κλινική διαχείριση συναισθηματικής υπερφαγίας
Δρ Αναστάσιος Παπαλαζάρου
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος
Με εκτενή κλινική εμπειρία σε εξατομικευμένες παρεμβάσεις που στοχεύουν στη συμπεριφορική αλλαγή μέσω συνεργατικών μοντέλων όπως η Προτρεπτική Συνέντευξη (MI) και θεραπευτικές στρατηγικές διαχείρισης βάρους και διατροφικών δυσλειτουργιών.
Συμβάλλει στο πρόγραμμα με ενότητες όπως:
Mindfulness & ACT στη διατροφική παρέμβαση
Ολιστική θεραπεία παχυσαρκίας & εικόνας σώματος

Διδακτικές ενότητες και διάρκεια αυτών

1. Φυσιολογία της θρέψης και της πείνας
2. Παθοφυσιολογία διατροφικών προβλημάτων
3. Ψυχοθεραπευτικά μοντέλα στη διατροφική παρέμβαση
4. Εικόνα σώματος και ψυχοκοινωνική αντιμετώπιση
5. Διατροφικές διαταραχές: διαγνωστικά κριτήρια & θεραπευτικές προσεγγίσεις
6. Ενσυνειδητότητα και αυτορρύθμιση (Mindful Eating)
7. Lifestyle medicine και αλλαγή συμπεριφοράς
8. Σχεδιασμός ψυχοεκπαιδευτικής παρέμβασης 

Αναλυτική παρουσίαση διδακτικών ενοτήτων

• Ενότητα 1: Φυσιολογία της Θρέψης και της Πείνας 

• Περιγραφή: Παρουσιάζονται οι βασικές έννοιες της θρέψης, η διάκριση πείνας–όρεξης–κορεσμού και οι μηχανισμοί ομοιοστατικής και ηδονικής πρόσληψης τροφής. Αναλύονται οι ρόλοι του υποθαλάμου, της λεπτίνης, της γκρελίνης και της ινσουλίνης, καθώς και η συμβολή του μικροβιώματος. Δίνονται κλινικά παραδείγματα εφαρμογής (π.χ. mini cases νηστείας/υψηλής πρωτεΐνης).
  Υποενότητες:
• Ορισμοί – βασικές έννοιες
• Νευρικοί και ενδοκρινικοί μηχανισμοί πείνας–κορεσμού
• Ρόλος υποθαλάμου, λεπτίνης, γκρελίνης, ινσουλίνης
• Κεντρικά και περιφερικά σήματα πρόσληψης τροφής
• Σχέση μικροβιώματος με πείνα/κορεσμό
• Εφαρμογές στην κλινική πράξη
  Μαθησιακά αποτελέσματα: Ο εκπαιδευόμενος θα μπορεί να διακρίνει τους βιολογικούς και ψυχολογικούς μηχανισμούς πρόσληψης τροφής, να αναγνωρίζει τα σήματα πείνας–κορεσμού και να τα ενσωματώνει σε ψυχοθεραπευτικές και διαιτολογικές παρεμβάσεις.

• Ενότητα 2: Παθοφυσιολογία Διατροφικών Προβλημάτων  

• Περιγραφή: Εξετάζονται οι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί που οδηγούν σε παχυσαρκία και διατροφικές διαταραχές. Εστιάζει στη χρόνια φλεγμονή, την ενεργειακή ανισορροπία, την αντίσταση στην ινσουλίνη, τους νευροβιολογικούς μηχανισμούς ντοπαμίνης/σεροτονίνης και τον ρόλο γενετικών–επιγενετικών παραγόντων.
  Υποενότητες:
• Παχυσαρκία ως χρόνια φλεγμονώδης κατάσταση
• Ενεργειακή ανισορροπία και ινσουλινοαντίσταση
• Νευροβιολογία διατροφικών διαταραχών (ντοπαμίνη/σεροτονίνη)
• Γονιδιακοί και επιγενετικοί παράγοντες
  Μαθησιακά αποτελέσματα: Ο εκπαιδευόμενος θα κατανοεί τη βιολογική βάση των διατροφικών προβλημάτων και θα μπορεί να αναγνωρίζει παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς που απαιτούν συνδυαστική παρέμβαση (ιατρική–διατροφική–ψυχοθεραπευτική).

• Ενότητα 3: Ψυχοθεραπευτικά Μοντέλα στη Διατροφική Παρέμβαση  

• Περιγραφή: Παρουσίαση και συγκριτική ανάλυση των ψυχοθεραπευτικών μοντέλων που εφαρμόζονται σε διατροφικές διαταραχές και παχυσαρκία (CBT, IPT, MI, Mindfulness, ACT, Family-Based Treatment). Έμφαση σε τεχνικές, ενδείξεις και αποδείξεις αποτελεσματικότητας.
  Υποενότητες:
• CBT/CBT-E
• IPT
• MI
• Mindfulness & ACT
• Οικογενειακή θεραπεία (Maudsley)
• Ανθρωπιστική/Προσωποκεντρική προσέγγιση
  Μαθησιακά αποτελέσματα: Ο εκπαιδευόμενος θα μπορεί να επιλέγει κατάλληλο θεραπευτικό μοντέλο ανά περίπτωση και να ενσωματώνει ψυχοθεραπευτικά εργαλεία στη διαιτολογική πράξη.

• Ενότητα 4: Εικόνα Σώματος και Ψυχοκοινωνική Αντιμετώπιση  

• Περιγραφή: Ανάλυση της σχέσης στίγματος, αυτοεκτίμησης και παχυσαρκίας. Παρουσίαση του κύκλου ενοχής–υπερφαγίας και των ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων στην παιδική/εφηβική ηλικία. Συζήτηση θεραπευτικών παρεμβάσεων κατά του στίγματος και ψυχοεκπαιδευτικών μεθόδων.
  Υποενότητες:
• Στίγμα & αυτοεκτίμηση
• Κύκλος ενοχής–υπερφαγίας
• Παρεμβάσεις σε παιδική/εφηβική παχυσαρκία
  Μαθησιακά αποτελέσματα: Ο εκπαιδευόμενος θα μπορεί να αναγνωρίζει ψυχοκοινωνικούς παράγοντες που επηρεάζουν την εικόνα σώματος και να εφαρμόζει κατάλληλες παρεμβάσεις.

• Ενότητα 5: Διατροφικές Διαταραχές — Διάγνωση & Θεραπεία  

• Περιγραφή: Εκτενής παρουσίαση των διατροφικών διαταραχών, των διαγνωστικών κριτηρίων και της συννοσηρότητας. Εξετάζεται η παθοψυχολογία, οι θεραπευτικές προσεγγίσεις και η συνεργασία ψυχοθεραπείας–διατροφικής συμβουλευτικής σε διεπιστημονικά πλαίσια.
  Υποενότητες:
• Διαγνωστικά κριτήρια & συννοσηρότητα
• Παθοψυχολογία
• Θεραπευτικές προσεγγίσεις
• Ψυχοθεραπεία & διατροφική συμβουλευτική
• Ρόλοι & συνεργατικά μοντέλα
  Μαθησιακά αποτελέσματα: Ο εκπαιδευόμενος θα μπορεί να αναγνωρίζει τα κλινικά χαρακτηριστικά των διατροφικών διαταραχών και να προτείνει διεπιστημονικές θεραπευτικές στρατηγικές.

• Ενότητα 6: Ενσυνειδητότητα και Αυτορρύθμιση στη Διατροφή (Mindful Eating)  

• Περιγραφή: Εισαγωγή στις θεωρητικές βάσεις της ενσυνειδητότητας και εφαρμογή τεχνικών (MB-EAT, νοηματοδότηση, μετάγνωση). Διδασκαλία εργαλείων καθημερινής πρακτικής για θεραπευτές και κλινικούς.
  Υποενότητες:
• Βασικοί όροι & έννοιες
• Τεχνικές και εργαλεία ενσυνειδητότητας
• Εφαρμογές σε διατροφικές διαταραχές
• Εργαλεία καθημερινής πρακτικής για κλινικούς
  Μαθησιακά αποτελέσματα: Ο εκπαιδευόμενος θα μπορεί να εφαρμόζει τεχνικές mindful eating και να εκπαιδεύει τους θεραπευόμενους στη βελτίωση της αυτορρύθμισης.

• Ενότητα 7: Lifestyle Medicine και Συμπεριφορική Αλλαγή  

• Περιγραφή: Θεωρητικά μοντέλα αλλαγής συμπεριφοράς, εσωτερικό κίνητρο, αυτοαποτελεσματικότητα και stepped-care πλαίσια παρέμβασης. Παρουσίαση κλινικών παραδειγμάτων και ρόλου διεπιστημονικών ομάδων.
  Υποενότητες:
• Θεωρητικά μοντέλα αλλαγής
• Εσωτερικό κίνητρο και αυτοαποτελεσματικότητα
• Στρατηγικές παρέμβασης
• Stepped-care πλαίσιο τριών επιπέδων
  Μαθησιακά αποτελέσματα: Ο εκπαιδευόμενος θα μπορεί να σχεδιάζει παρεμβάσεις αλλαγής συμπεριφοράς με βάση τεκμηριωμένα μοντέλα.

• Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ψυχοεκπαιδευτικής Παρέμβασης  

• Περιγραφή: Σχεδιασμός και εφαρμογή ψυχοεκπαιδευτικών παρεμβάσεων σε ατομικό και ομαδικό επίπεδο. Περιλαμβάνει στοχοθεσία, ενδεικτικό πλάνο συνεδριών, μελέτες περίπτωσης, αντιμετώπιση κινδύνων υποτροπής και στρατηγικές προσκόλλησης.
  Υποενότητες:
• Πλαίσιο αξιολόγησης και ανίχνευσης
• Στοχοθεσία παρέμβασης
• Ενδεικτικό πλάνο συνεδριών
• Μελέτες περίπτωσης
• Αντιμετώπιση κινδύνων υποτροπής
• Στρατηγικές ενίσχυσης προσκόλλησης
  Μαθησιακά αποτελέσματα: Ο εκπαιδευόμενος θα μπορεί να σχεδιάζει, να εφαρμόζει και να αξιολογεί ψυχοεκπαιδευτικά προγράμματα σε διαφορετικούς πληθυσμούς.